Władysław IV (László) "Kumańczyk" Arpad (urodzony 5 sierpnia? 1262 roku, zamordowany pod murami zamku Körösszeg, 10 lipca 1290 roku) herb

Syn Stefana V Arpada, króla Węgier, króla Chorawcji i Elżbiety Kumanki, księżnej de Macsó i Bośnii, regentki Węgier, córką Kötöna, chana kumańskiego.

Król Węgier od 6 sierpnia 1272 roku do 4 sierpnia 1290 roku.

Przed 5 września 1272 roku poślubił Izabelę (Elżbietę-Marię) Robertyng-Capet-Anjou (urodzona około 1261 roku, zmarła w Neapolu, między 20 grudnia 1290 roku a 23 czerwca 1304 roku), córkę Karola I Robertyng-Capet-Anjou, króla Neapolu i Sycylii, hrabiego Andegawenii i Beatrycze Guilhemid-Sunifred z Urgel Prowansalskiej, hrabiny Prowansji i de Forcalquier, córki Rajmunda Berengara V Guilhemid-Sunifred z Urgel, hrabiego Prowansji.

Z racji na przejęte z rodziny matki obyczaje (ponoć nawet pogańską wiarę) i otaczanie się jej wspólplemieńcami zwany był Kumańczykiem (Kumanem).

Od dziecka był przedmiotem rozgrywek politycznych. W wieku 8 lat ożeniono go z Izabelą Andegaweńską, córką króla Neapolu i Sycylii Karola I. Mając 10 lat został porwany przez przeciwników politycznych ojca pod wodzą Joachima Gutkeleda, bana Slawonii.

Joachima Gutkeleda, bana Slawonii, po niespodziewanej śmierci króla sierpniu 1272 roku wprowadził nieletniego Władysława na tron węgierski i doprowadził do jego koronacji, która miała miejsce przed 3 września 1272 roku w bazylice Panny Marii w Székesfehérvár (Białogród Stołeczny). Początkowo nieletni monarcha w ciągu pierwszych pięciu lat, pozostawał pod regencją matki, lecz 23 maja 1277 roku został oficjalnie ogłoszony pełnoletnim i przejął władzę.

Próbował walczyć z opozycją możnowładczą, opierając się na Kumanach i demonstracyjnie nawiązując do kumańskich obyczajów, czym zraził sobie poddanych. W wyniku nacisku możnych i kościoła, po śledztwie przeprowadzonym przez papieskiego legata, Władysław IV został zmuszony do podjęcia krucjaty przeciw Kumanom, których pokonał w bitwie pod Hódmezö jesienią 1280 roku. Wkrótce jednak młody król powrócił do dawnych, pro kumańskich sympatii.

Na jego dworze napisana została kronika Szymona z Kézy, w której po raz pierwszy pojawiła się popularna później teza, że Węgrzy pochodzą od Hunów i pogański władca Attyla był też królem węgierskim. W 1285 roku nastąpił kolejny najazd Tatarów na ziemie węgierskie. Władysławowi IV udało się zmusić ich do odwrotu, jednak przeciwnicy oskarSyli go o spowodowanie tego najazdu. Uwięzienie żony i utrzymywanie kumańskich nałożnic spowodowało potępienie króla przez baronów królestwa i kościół. Dwukrotnie w 1286 i w 1289 roku wielmoże węgierscy dokonali sądu nad królem, zobowiązując go do porzucenia pogańskich obyczajów. Arcybiskup Esztergomu wyklął go z kościoła, co potwierdził papież Mikołaj IV, ogłaszając przeciw niemu krucjatę.

Od 1281 roku Władysław IV prowadził wojnę z rodem Köszegi, której nie mógł rozstrzygnąć na swą korzyść, mimo zbrojnej pomocy Albrechta I Habsburga. W 1290 roku powstała przeciw niemu potężna koalicja złożona z najpotężniejszych baronów węgierskich, popierana przez króla czeskiego Wacława II i Andegawenów. Niedwuznaczne starania o koronę podjęli też potencjalni sukcesorzy Władysława IV - Andrzej, wnuk Andrzeja II i siostrzeniec Karol Martel Andegaweński. Władysław IV zaognił jeszcze sytuację, mianując palatynem muzułmanina Mizsę. Do ostatecznego starcia jednak nie doszło.

Został zamordowany przez Kumanów ze swojego najbliższego otoczenia 10 lipca 1290 roku pod murami zamku Körösszeg, w komitacie Bihar. Jego zwłoki złożono w katedrze w Csanad.

Po niespodziewanej śmierci króla na tronie węgierskim zasiadł jego kuzyn z bocznej linii dynastii, książę Andrzej, późniejszy Andrzej III.


Żródła:

"ARPADOWIE NA WĘGRZECH - (X-XIV W.)"


"POCZET KRÓLÓW WĘGIER" - autor: Karczewski Przemysław