Władysław "Pogrobowiec" Habsburg (urodzony w Komarón (Komorn), 22 lutego 1440 roku, zmarł w Pradze, 23 listopada 1457 roku) herb

Syn Albrechta II (V) Habsburga króla Niemiec, Czech i Węgier i Elżbiety Luksemburskiej, córki Zygmunta Luksemburskiego cesarza rzymskiego, króla Niemiec, Czech i Węgier, tytularnego króla Polski.

Książę wrocławski od 27 października 1439 roku do 23 listopada 1457 roku, książę Austrii jako Ladislaus od 22 lutego 1440 roku do 23 listopada 1457 roku, antykról Węgier od 15 maja 1440 roku do 10 listopada 1444 roku, król Węgier i Chorwacji jako László V od 10 listopada 1444 roku do 23 listopada 1457 roku, król Czech jako Ladislav od 19 października 1453 roku do 23 listopada 1457 roku.

Urodził się cztery miesiące po śmierci ojca i dlatego został nazwany Pogrobowcem. Brat Elżbiety Rakuszanki, żony Kazimierza Jagiellończyka, króla Polski i wielkiego księcia Liwty.

Urodził się w momencie, gdy stany węgierskie, szukając sprzymierzeńca w wojnie z Turcją, wybrały na władcę kraju króla Polski Władysława III "Warneńczyka" z dynastii Jagiellonów, co spowodowało konfrontację między zwolennikami dziedziczności i elekcyjności tronu węgierskiego.

Od momentu narodzin był księciem Austrii, a rządy opiekuńcze w jego imieniu sprawował zgodnie z testamentem jego ojca książę Fryderyk V z linii styryjskiej, późniejszy cesarz Fryderyk III. 15 maja 1440 roku w bazylice Panny Marii w Székesfehérvár (Białogród Królewski) Elżbieta Luksemburska doprowadziła do ukoronowania syna na króla Węgier pod imieniem Władysława V (w numeracji pominięto króla czeskiego Wacława III, także panującego na Węgrzech jako Władysław V) i wraz z nim wycofała się do Pożonia, a następnie do Győr (Raab).

Węgierscy posiadacze ziemscy wybrali Władysława III "Warneńczyka", dotychczasowego króla Polski, na swojego króla jako Władysława I (węg. I. Ulászló) i koronowali go 17 lipca 1440 roku, ale matka Władysława "Pogrobowca" uknuła spisek, w ramach którego jej dwórka, Helena Kottannerin ukradła koronę z Wyszegradu i zawiozła ją do Wiener Neustadt. Według legendy, krzyż na koronie jest krzywy, ponieważ został uszkodzony podczas transportu. Elżbieta wymusiła na prymasie koronację niemowlęcia w Székesfehérvárze 15 maja 1440 roku, gdzie, ze względów bezpieczeństwa, umieściła swoje dziecko pod ochroną jego wuja, króla niemieckiego Fryderyka III Habsburga (władcy Styrii i Karyntii), który to w rzeczywistości trzymał Władysława jako więźnia na Zamku Orth i sam rządził Austrią. W dniu 26 czerwca 1440 roku sejm węgierski unieważnił koronację Pogrobowca i potwierdził ważność elekcji Jagiellończyka. Po śmierci Elżbiety Luksemburskiej (grudzień 1442 roku) opiekę nad osieroconym Władysławem przejął Fryderyk V, który zabrał chłopca i jego siostry na swój dwór do Wiednia.

Matka Władysława I "Pogrobowca" przez dwa lata prowadziła wojnę z Jagiellończykiem o zachowanie praw syna. Zakończyła ją na łożu śmierci porozumieniem (13 grudnia 1442 roku w Györ), w którym zgodziła się na sprawowanie władzy królewskiej na Węgrzech przez Jagiellończyka do czasu pełnoletniości Władysława I "Pogrobowca", a jego samego przekazała pod opiekę najbliższemu krewnemu jego ojca, cesarzowi Fryderykowi III.

W 1444 roku Węgrzy uznali Władysława V prawowitym królem, lecz wobec jego nieobecności faktyczne rządy sprawował tam gubernator (regent) Jan Hunyady, ojciec przyszłego króla węgierskiego Macieja Korwina. Z początkiem 1452 roku Władysław nominalnie objął samodzielne rządy na Węgrzech, jednak realna władza przeszła w ręce ligi magnackiej na czele z wujem królewskim Ulrykiem, hrabią Cylii.

W sferze wojskowej obronę praw Władysława "Pogrobowca" do korony węgierskiej złożyła Elżbieta w ręce doświadczonego kondotiera, Czecha Jana Jiskry. Ten, na czele pięciotysięcznego wojska, złożonego w znacznej części z byłych żołnierzy wojsk husyckich, zajął wkrótce zachodnią i północną część kraju, w tym Spisz i bogate miasta górnicze środkowej Słowacji. Po śmierci Elżbiety w 1442 roku pozwoliło mu to na występowanie jeszcze przez dłuższy czas w obronie interesów nieletniego króla.

Po śmierci Władysława "Warneńczyka" podczas Bitwy pod Warną (10 listopada 1444 roku), węgierscy możnowładcy, nie bez znaczącej opozycji, wybrali Władysława "Pogrobowca" na swojego króla oraz wysłali delegację do Wiednia, która żądała od cesarza oddania dziecka i korony, lecz Fryderyk pierwotnie odmówił spełnienia tych żądań. W Czechach jako regent rządził Jerzy z Podiebradów, natomiast na Węgrzech - tzw. Rada Siedmiu, w skład której weszli m. in. Jan Jiskra i Jan Hunyady. Po rozwiązaniu Rady przez Sejm w 1446 roku władzę w imieniu Pogrobowca - jako regent - objął Hunyady. Pozostawał on w stanie permanentnej wojny z Janem Jiskrą, występującym w dalszym ciągu jako obrońca nieobecnego króla i dzierżącym w jego imieniu ziemie dzisiejszej Słowacji.

Od roku 1450 rósł nacisk wywierany przez arystokrację na cesarza, by uwolnił dziecko. W roku 1452 znaczący posiadacze ziemscy dołączyli do konfederacji ustanowionej w mieście Mailberg pod przywództwem Ulricha z Eyczing i Ulryka II Cylejskiego, przy pomocy której uwolnili go siłą. Cillei, kuzyn matki Władysława, zwyciężył później Eyczinga i sam został obrońcą dziecka, co oznaczało również zostanie rzeczywistym władcą.

4 września 1452 roku cesarz Fryderyk III oficjalnie przekazał Władysławowi rządy nad Austrią, którą 6 stycznia 1453 roku podniósł do rangi arcyksięstwa. Już w 1444 roku sejm czeski uznał prawa Pogrobowca do korony św. Wacława (od 1452 roku urząd królewskiego gubernatora sprawował tam Jerzy z Podiebrad), lecz jego koronacja odbyła się dopiero 28 października 1453 roku w praskiej katedrze św. Wita.

31 stycznia 1455 roku przybył do Świdnicy, aby odebrać hołd lenny.

28 października 1453 Władysław "Pogrobowiec" - w wieku 13 lat - został koronowany na króla Czech i od tego czasu większość czasu spędzał w Pradze i Wiedniu. W związku z tym, że Cillei stawał się coraz bardziej nieprzyjazny Janowi Hunyadyemu, który to ponosił największy ciężar wojny z Turkami, był on (a więc Władysław razem z nim) neutralny w stosunku do groźby tureckiej. Po śmierci Hunyadyego, Władysław mianował Cillei naczelnikiem Węgier podczas zgromadzenia ustawodawczego w Futtak w październiku 1456 roku.

Władysłąw pozostawał teraz pod wpływem swego wujecznego dziadka Ulricha Cilly, zagorzałego wroga Hunyadich. Wprawdzie wobec zagrożenia tureckiego Jan Hunyadi pozostawał na stanowisku naczelnego wodza, jednak po jego śmierci (11 sierpnia 1456 roku) doszło do ostrego konfliktu między Władysławem Hunyadim, starszym synem sławnego wodza, i Ulrykiem Cilly. W wyniku pojedynku Ulryk Cilly zginął . Władysław Hunyadi został aresztowany i bez sądu zamordowany w więzieniu - 16 marca 1457 roku. Aresztowano też jego trzynastoletniego brata Macieja, choć nie miał on nic wspólnego z tą sprawą. Spowodowało to wystąpienie partii Hunyadich, która skonsolidowała się wokół szwagra Jana Hunyadiego, Mihálya Szilágyi. Opanowała ona wkrótce większość terytorium Węgier. Spowodowało to tak duże niepokoje na terenie Węgier, że Władysław musiał uciekać do Pragi, gdzie spędził ostatni rok swojego życia. Władysław I "Pogrobowiec" udał się do Pragi, gdzie zmarł nagle.

Zmarł nieoczekiwanie 23 listopada 1457 roku, w trakcie aranżowania mariażu z Magdaleną, córką Karola VII, króla Francji. Podejrzenie, że został zamordowany przez Jerzego z Podiebradów lub innego wroga politycznego, obalono dopiero w 80. latach XX wieku. Przyczyną przedwczesnej śmierci młodego króla, w której dopatrywano się otrucia, była w istocie białaczka, co wykazały badania antropologiczne przeprowadzone w latach 1987-1988. Prochy zostały pochowane w praskiej katedrze św. Wita. Jego następcą na tronie austriackim był Fryderyk III Habsburg, na węgierskim - Maciej Korwin z rodziny Hunyadych, na czeskim - wcześniej wspomniany Jerzy z Podiebradów, jedyny husycki władca jego królestwa.


Żródła:

Poczet książąt i królów Czech - Karczewski Przemysław


Władysław Pogrobowiec w "Wikipedia"


Władysław Pogrobowiec w "Księstwo Świdnicko-Jaworskie"