Eugeniusz Ferdynand Pius Bernhard Feliks Maria Habsburg-Baudemont-Vaudemont-Lotaryński zwany "Erzi" (urodzony w Groß-Seelowitz (Żidlochovice, koło Brna) 21 maja 1863 roku, zmarł w Meran 30 grudnia 1954 roku) herb

Syn Karola Ferdynanda Ludwika Habsburg-Baudemont-Vaudemont-Lotaryńskiego księcia cieszyńskiego, arcyksięcia austriackiego i Elżbiety Franciszki Marii Habsburg-Baudemont-Vaudemont-Lotaryńskiej, córki Józefa I Habsburg-Baudemont-Vaudemont-Lotaryńskiego palatyna Węgier.

Arcyksiążę austriacki, książę Węgier i Czech. Wielki mistrz Zakonu Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego od 30 lipca (objął 19 listopada) 1894 roku do 30 czerwca 1923 roku.

W młodości studiował historię sztuki, uczył się też stolarstwa. Poświęcił się jednak karierze wojskowej. W 1877 roku został oficerem w regimencie tyrolskich strzelców, podjął naukę w szkole wojskowej w Wiener Neustadt. Po ukończeniu edukacji został przyjęty w 1884 roku do zakonu krzyżackiego. W 1887 roku został pasowany na rycerza i ogłoszony koadiutorem wielkiego mistrza. Piął sie po szczeblach kariery wojskowej w Austro-Węgrzech. W 1891 roku został pułkownikiem regimentu huzarów kumanieckich. W 1894 roku po śmierci Wilhelma Habsburga został wielkim mistrzem zakonu krzyżackiego. Jako zwierzchnik zgromadzenia dużo podróżował po Europie reprezentując cesarza Franciszka Józefa I i Dom Habsbursko-Lotaryński. W 1896 roku uczestniczył w Moskwie w uroczystościach koronacyjnych Mikołaja II Romanowa. Wizytował też podległe mu baliwaty i komturie.

W przededniu wybuchu I wojny światowej Eugeniusz Ferdynand Habsburg był generałem kawalerii i komendantem obrony Tyrolu. Gdy rozpoczęły się działania wojenne został awansowany na dowódcę 5. armii, która walczyła na Bałkanach. Później został przeniesiony na front włoski, gdzie odegrał ważną rolę w bitwie pod Caporetto. W 1916 roku został awansowany na feldmarszałka.

Jako wielki mistrz zakonu krzyżackiego organizował szpitale polowe i lazarety, w których posługę pełniły krzyżackie siostry zakonne oraz bracia-kapelani.

W 1918 roku po upadku monarchii austro-węgierskiej Eugeniusz Ferdynand Habsburg został zdymisjonowany z zajmowanych stanowisk przez nowy rząd Austrii. Obawiając się o dalsze istnienie zakonu krzyżackiego i jego niepewną sytuację jako orderu silnie związanego z dynastią habsburską postanowił zrezygnować z urzędu wielkiego mistrza. Na swojego następcę wyznaczył biskupa Norberta Kleina z Brna, którego uczynił nieoficjalnie swoim koadiutorem. W 1923 roku zrezygnował ze zwierzchnictwa nad zakonem krzyżackim.

Zamieszkał w Szwajcarii, początkowo w Lucernie, później w Bazylei, w 1934 roku powrócił jednak do Austrii. Osiadł w Gumpoldskirchen, a od 1938 w Wiedniu. Po II wojnie światowej mieszkał pod Innsbruckiem.

Był jednym z najwybitniejszych wielkich mistrzów w całej historii Zakonu Niemieckiego. Przyszło mu żyć i godzić ideały zakonne w bardzo trudnych czasach, obu wojen światowych.

Ostatni z synów arcyksięcia Karola Ferdynanda i jego żony Elżbiety Franciszki Marii urodził się w 1863 roku. Po szybkiej śmierci rodziców został adoptowany w 1878 roku przez arcyksięcia Albrechta. W młodości zyskał wszechstronne wykształcenie ucząc się oprócz języka francuskiego, również (co ważne) węgierskiego i czeskiego. Ułatwiło mu to potem kontakt z mieszkańcami skomplikowanego etnicznie państwa. Jak każdy męski członek rodu Habsburgów musiał też wyuczyć się jednego rzemiosła. W przypadku Eugeniusza była to stolarka. Jego powołaniem była jednak kariera wojskowa. Po ukończeniu szkół wojskowych służył m.in. w huzarach i kawalerii. Wojskowe talenty księcia potwierdzone zostały uzyskaniem przez niego wszystkich najwyższych odznaczeń wojskowych. Jako jeden z wysokich dowódców armii austro-węgierskiej brał udział w działaniach I wojny światowej.

W 1885 roku został przyjęty do Zakonu Niemieckiego a 9 lata później został jego mistrzem. Źródła podkreślają jego gospodarność. Jeździł po kraju, dbał o dochody i uporządkowanie finansów zakonu oraz rozwój infrastruktury gospodarczej. Jednak koniec pierwszej wojny światowej spowodował upadek monarchii a tym samym byt Rycerskiego Zakonu Niemieckiego, związanego z rodem Habsburgów stał się zagrożony. Mimo, że Eugeniusz był przepełniony poczuciem własnej misji i tradycjami zakonnymi zdecydował się na krok nie mający precedensu: oddał władzę wielkomistrzowską w ręce kapłana, Dr Norberta Kleina. Tym samym Zakon Niemiecki w postaci rycerskiej przestał istnieć a narodziło się znane nam dzisiaj zgromadzenie duchowne. Stało się to 30 kwietnia 1923 roku Eugeniusz nie zrezygnował jednak ze swojej misji, czyli przynależności do Zakonu Do końca swoich dni pozostał zwykłym rycerzem zakonnym. Zmarł 30 grudnia 1954 roku i pochowany został w kościele parafialnym w Innsbrucku.

Jednym z dzieł życia Eugeniusza stał się zamek Buzov, który od 1896 roku (a więc niemal równolegle z naszym Malborkiem) odbudowywał on do dawnej, średniowiecznej postaci.

Zmarł w 1954 roku podczas pobytu w sanatorium w Merano.


Żródła:

Eugeniusz Ferdynand Habsburg w "Wikipedii"


"Między Akka a Wiedniem - 800 lat dziejów Zakonu Krzyżackiego" - Mariusz Krzeszkowski