Luther Welf von Braunschweig-Lüneburg (urodził się w 1275 roku, zmarł w Sztumie 18 kwietnia 1335 roku) herb

Syn Albrechta Welfa, książę Brunszwiku i Adelajdy de Monferrat, córki Bonifacego III de Montferrat, markiza de Montferrat.

Wielki mistrz Zakonu Krzyżackiego od 17 lutego 1331 roku do 18 kwietnia 1335 roku.

Pochodził z niemieckiej cesarskiej dynastii Welfów. Ponieważ był jednym z młodszych synów księcia, już od kołyski był przeznaczony do stanu duchownego. Do zakonu krzyżackie­ wstąpił w 1300 roku. Podobnie postąpili jego bracia Otton zosta templariuszem, a Konrad przystąpił do zakonu joannitów. Jego kariera oznaczała żmudne pięcie się po kolejnych szczeblach w zakonnej hierarchii.

Karierę zaczął od służby na zamku w Dzierzgoniu. W 1308 roku objął komturię w Golubiu, rok później został wicekomturem konwentu stołecznego w Malborku. Następnie zostaje wicekomturem domowym w Dzierzgoniu. W 1313 roku komturem domowym Malborka. W 1314 został wielkim szatnym (czyli od­powiadał za odzież braci) i komturem Dzierzgonia. Urząd ten piastował prawie 20 lat. Przez ten czas Luther aktywnie kolonizował administrowane przez siebie tereny. To on założył prokuratorię w Dąbrównie, wokół której z czasem powstało miasto. Poprzez nadanie praw miejskich doprowadził do rozwoju miast Iławy, Zalewa oraz Ostródy. W umiejętny sposób zasiedlał większe okręgi komturstwa. Warto tutaj zaznaczyć, że dużą rolę w zasiedlaniu naszych terytoriów odegrało polskie rycerstwo z ziemi chełmińskiej.

Na wielkiego mistrza został wybrany 17 lutego 1331 roku, w trakcie wojny polsko-krzyżackiej, po tajemniczej śmierci poprzednika, Wernera von Orselna, zabitego przez jednego ze współbraci. Luther kontynuował politykę zajmowała ziem polskich - nakazał Dietrychowi von Altenburgowi najazd na Wielkopolskę i Kujawy doprowadził do podboju Kujaw. Wojska Zakonu dotarły aż pod Gniezno niszcząc i paląc polskie wsie i miasteczka.

Jeszcze tego samego roku, we wrześniu 1331 roku, następna wyprawa krzyżacka dotarła do Kalisza. W kolejnych wyprawach nie przeszkodziła im nawet bitwa pod Płowcami 27 września 1331 roku. Krzyżacy, wracając z wyprawy do Wielkopolski, przybyli do Radziejowa. Tu rozdzielili swe siły. Pierwsza część wojsk pod wodzą Ottona von Luterberga wyruszyła wcześniej na zdobycie Brześcia Kujawskiego. W jakiś czas po niej udała się w tym samym kierunku silna straż tylna pod wodzą wielkiego marszałka Zakonu Dietricha von Altenburga. Ta właśnie część sił krzyżackich została zaatakowana rankiem w gęstej mgle przez wojska polskie. Rozgorzała zacięta bitwa, w której Łokietek odniósł zwycięstwo. Wkrótce jednak ściągnęły zaalarmowane przez zbiegów siły główne Krzyżaków i na polach płowieckich bitwa rozgorzała na nowo. Ta druga faza bitwy została oceniona przez historyków jako nierozstrzygnięta. Pod wieczór wojska polskie w celu przegrupowania wycofały się z pola, aby nazajutrz przystąpić do decydującej bitwy. W międzyczasie jednak Krzyżacy ustąpili spod Płowiec i szybkim marszem, rezygnując ze zdobycia Brześcia Kujawskiego, udali się w kierunku Torunia. Bitwa pod Płowcami miała olbrzymie znaczenie moralne dla polskiego oręża. Zarówno jej przebieg jak i znaczne starty krzyżackie rozwiały mit o niepokonaności Zakonu. Po raz pierwszy Kraków, ówczesna stolica Polski, zobaczył w wyniku bitwy płowieckiej jeńców krzyżackich., wśród nich komtura Bałgi - Henricha Reussa von Plauen. Jednakże już w 1332 roku podczas kolejnej wojska krzyżackie zdobyły Kujawy. Mimo tych militarnych działań Luther nie należał do ludzi zbyt wojowniczych. W maju 1332 roku armia zakonna zdobyła Brześć Kujawski i Inowrocław. Na Kujawach zorganizowano komturie.

Jednocześnie Luther trzymał się z dala od pól bitew­nych. Będąc chyba przekonanym o swoim braku kompetencji w sprawach wojskowych, cedował te zagadnienia na wielkiego marszałka zakonu. Pomimo że trwały działania wojenne sam Luther von Braunschweig stronił od uczestniczenia w nich. Zajmował się reformą życia religijnego zgromadzenia, pisał wiersze i książki o tematyce teologicznej. Nakazał przebudowę zamku w Malborku, aby przypominał bardziej rezydencję świeckiego władcy niż klasztor. Przyczynił się do rozbudowy kaplicy św. Anny i wzniesienia w jej podziemiach mauzoleum wielkich mistrzów.

Jeszcze jako młody rycerz pisywał wiersze i książki utrzymane w głęboko religijnym tonie. Jako Wielki Mistrz popierał podobne przedsięwzięcia czynione przez swoich współczesnych.

Luther z Brunszwiku należał do ludzi głęboko wierzących. Wprowadzał reformy religijne w Zakonie. Zalecał zwiększenie praktyk religijnych oraz lekturę pobożnych tekstów we wszystkich konwentach krzyżackich.

Wielki Mistrz Luther z Brunszwiku zmarł w drodze do Królewca podczas jednej z podróży inspekcyjnych. Stało się to 18 kwietnia 1335 roku około godziny 10:00, w okolicach Sztumu. Został pochowany w katedrze w Królewcu.


Żródła:

Luther Welf von Braunschweig-Lüneburg w "Wikipedii"


Luther z Brunszwiku