Winrich von Kniprode (urodzony koło Monheim am Rhein około 1310 roku, zmarł koło Malborka 24 czerwca 1382 roku)

Wielki mistrz zakonu krzyżackiego od 14 września 1351 roku (objął 6 stycznia 1352 roku) do 24 czerwca 1382 roku.

Winrich von Kniprode urodziłem się w niewielkim miasteczku nad Renem w rodzinie ministeriałów. To że z czasem doszedłem do zaszczytu bycia wielkim mistrzem świadczy, że każdy miał w Zakonie szansę wybicia się. Jako młodszy syn, nie mogąc liczyć na spadek, wstąpiłem do Zakonu i szybko awansowałem. Nie jest znana data jego wstąpienia do zgromadzenia. Wiadomo, że od 1334 roku był kompanem prokuratora pasłęckiego. W 1338 roku został komturem Gdańska. Od 1342 roku pełnił funkcje komtura Bałgi i wójta Natangii. W 1344 roku został mianowany wielkim marszałkiem zakonu krzyżackiego, a od 1346 roku był wielkim komturem.

Jako wielki komtur krzyżacki brał udział w wojnie z Litwą o Żmudź. Jako główny dowódca armii zakonu, 2 lutego 1348 roku zadał druzgocącą klęskę armii litewskiej w bitwie na rzeką Strawą.

W 1351 roku został wybrany wielkim mistrzem zakonu krzyżackiego. Pełnienie urzędu zaczął od niefortunnej wyprawy na Żmudź zakończonej klęską, która zmusiła go do zawieszenia broni i pertraktacji z Wielkim Księstwem Litewskim. Von Kniprode rozpoczął wówczas działania dyplomatyczne. W 1358 roku zdołał zawrzeć krótkotrwały sojusz z książętami litewskimi skierowany przeciwko Polsce. Załamał się on jednak w 1360 roku gdy Olgierd wydał swoją córkę za wnuka Kazimierza III "Wielkiego", Kaźka Słupskiego.

W 1360 roku Winrich von Kniprode rozpoczął kolejną wojnę z Litwą. Armia zakonu krzyżackiego dotarła do środkowego biegu Niemna, zniszczyła Kowno. Podeszła pod Grodno, Troki i Wilno. W czasie walk do niewoli krzyżackiej dostał się wielki książę litewski Kiejstut, który jako zakładnik był przetrzymywany w specjalnej celi na Zamku Górnym w Malborku.

Jednocześnie z prowadzeniem walk na Litwie von Kniprode rozpoczął konflikt z Danią. W 1367 roku zorganizował zjazd miast hanzeatyckich w Elblągu i w Kolonii, na którym zdołał zbudować silną koalicję przeciwko Waldemarowi IV.

Jako wielki mistrz prowadził politykę raczej pokojową, oczywiście za wyjątkiem spraw litewskich. Umocnił pozycję Zakonu nad Bałtykiem. Wzmocnił też wewnętrznie Zakon.

Winrich von Kniprode był przebiegłym politykiem. W roku 1380 podpisał z Jagiełłą, ówczesnym wielkim księciem litewskim, tajne porozumienie zwane traktatem w Dawidyszkach, który przyczynił się do wybuchu wojny domowej na Litwie. By ukryć fakt zawarcia traktatu Krzyżacy zorganizowali podówczas pięciodniowe polowanie.

Jagiełło zobowiązał się w w/w traktacie nie udzielać pomocy swemu stryjowi, Kiejstutowi, ani jego dzieciom na czas konfliktu z zakonem, chyba że byłoby to niezbędne celem uniknięcia podejrzeń. Traktat podpisano po śmierci Wielkiego Księcia Litewskiego, Olgierda, który wskazał Jagiełłę na swego następcę, co zaakceptował zarówno Kiejstut, stryj Jagiełły, jak i Witold, syn Kiejstuta, uznając jego władzę na Litwie, stąd - gdy na początku 1381 roku - Krzyżacy poinformowali Kiejstuta o tajnym porozumieniu z Jagiełłą, Kiejstut nie chciał początkowo temu uwierzyć - wszak z Jagiełłą łączyły go przyjacielskie więzy! Zapytał o rzekomy traktat Witolda, który również brał udział w tamtejszym polowaniu, ale jego syn o żadnym tajnym porozumieniu nie wiedział. Kiejstut zaatakował Jagiełłę dopiero pod koniec tego samego roku, co wywołało trwającą cztery lata litewską wojnę domową.

Kiejstut przebywał zresztą w niemieckiej niewoli dwukrotnie. Za drugim razem wtrącono go do lochu w samym sercu zamku w Malborku. Wedle "Kroniki mistrzów pruskich" udało mu się jednak zbiec z pomocą służącego tam Litwina, który pomógł mu wydostać się z celi i - w przebraniu Krzyżaka - bezpiecznie opuścić zamek.

W latach 1360-1380 wielki mistrz bił w toruńskiej mennicy srebrną monetę zwaną kwartnikiem, pozornie równoważną ze srebrnymi kwartnikami wprowadzonymi w Królestwie Polskim przez Kazimierza "Wielkiego", w rzeczywistości jednak o znacznie niższej wartości, bo i mniejszej zawartości srebra. Podobne monety bite były również w latach późniejszych, a dostając się do obiegu monetarnego Polaków doprowadziły do znacznego pogorszenia się polskich stosunków pieniężnych. Dezorganizacja polskiej gospodarki nakłoniła Mikołaja Kopernika do przedstawienia na sejmie w Toruniu traktatu "De monetae cudendae ratione", w którym sformułował teorię szkodliwego wypierania z rynku pieniądza lepszego przez gorszy, nazwaną później prawem Kopernika - Greshama.

Działania wielkiego mistrza zreorganizowały gospodarkę zakonu wzmacniając jego walutę. Kontynuował on również organizowanie rejz, zasłynął też z aranżacji wspaniałych uczt na zamku w Malborku z udziałem rybałtów (plebejskich artystów) i tancerek.


Żródła:

Winrich von Kniprode w "Wikipedii"


"Zakon Krzyżacki"