Święty Grzegorz III (urodzony w Syrii, około 690 roku, zmarł w Rzymie, 28 listopada 741 roku)

Syn Marcellusa z Syrii.

Papież, Biskup Rzymu, Wikariusz Jezusa Chrystusa, Następca i Książe Apostolski, Najwyższy Biskup Kościoła, Patriarcha Świata od 18 marca 731 roku do 28 listopada 741 roku.

Do Rzymu przybył jako młodzieniec, potem był prezbiterem, a podczas uroczystości po­grzebowych Grzegorza II został pochwycony przez tłum, który zaprowadził go na Lateran i po­przez aklamację wybrał na nowego papieża. Pięć tygodni później, po zatwierdzeniu elekcji przez egzarchę raweńskiego, został konsekrowany.

Był ostatnim papieżem zabiegającym o uznanie wyboru przez cesarza Konstantynopola. Ale i to nie przeszkodziło cesarzowi w obłożeniu kościelnych majątków w Italii tak wysokimi podat­kami, że równało się to niemal całkowitej konfiskacie. Jednocześnie ingerował cesarz w kościelną administrację: wyłączył Sycylię, południową Italię i Grecję ze związku z rzymskim patriarchatem i podporządkował Konstantynopo­lowi. To, że odtąd patriarcha Konstantynopola nazwał się patriarchą "ekumenicznym", uznano w Rzymie nie tylko za zdradę kościelną, ale i polityczną. Rzym odebrał to jako wykluczenie z państwa.

Przyszło mu władać Kościołem w czasach, gdy na Wschodzie cesarz Leon III toczył zawzię­tą walkę z czcią świętych obrazów oraz relikwii. Na niewiele się zdały interwencje papieskie w Konstantynopolu, więc w końcu cesarz i nisz­czyciele obrazów zostali na synodzie rzymskim obłożeni ekskomuniką, a edykt wprowadzający obrazoburstwo potępiono. W odwecie cesarz wy­słał flotyllę, a potem aresztował wysłanników pa­pieskich i skazał ich na wygnanie. Jurysdykcję nad Sycylią, Kalabrią oraz Ilirią cesarz Leon III powie­rzył patriarchatowi w Konstantynopolu, a znajdu­jące się tam posiadłości papieskie obłożył drakoń­skimi podatkami.

Karol "Młot" nie pospieszył z pomocą, o którą papież zwrócił się do Franków: walczył on wówczas wraz z Longobardami przeciwko wdzierającym się do południowej Francji Arabom, tak więc nie mógł chronić papieża przed Longobardami. Mimo to więź Kościoła Germanii z Rzy­mem zacieśniała się: w 732 roku Bonifacy przez przyznanie mu paliusza podniesiony został do godności arcybiskupa, a w kilka lat później ustanowiony został legatem papieża na całą Germanię. Konsekwentna reforma i reorganizacja frankońs­kiego Kościoła wzmocniła prestiż i wpływy Rzymu na tych terytoriach.

Kiedy Liutprand, król Longobardów, zajął część posiadłości papieskich i wyruszył na Rawen­nę oraz Rzym, Grzegorz III zawarł sojusze obron­ne z wrogami. Jako pierwszy w dziejach papież zwrócił się o pomoc do państwa Franków, które­mu po zwycięstwie nad Arabami przewodził frankoński majordomus Karol Martel, zwany Młotem. Chociaż jednak wspierał on działalność misyjną św. Bonifacego w Germanii na terenie Fryzji, Hesji i Turyngii nie udzielił pomocy mili­tarnej papiestwu. Grzegorz III mianował Bonifacego metropolitą Moguncji i przesłał mu paliusz. Wyniósł także do godności nuncjusza papieskiego w Anglii Tatwina z Canterbury, a potem wręczył jemu, a także Egbertowi z Yorku, paliusze.

Grzegorz III był znakomitym mówcą i wła­dał biegle greką, łaciną oraz syryjskim. Rzym za­wdzięczał mu wzmocnienie i obwarowanie murów miejskich, które miały chronić Wieczne Miasto przed najeźdźcami. Zreorganizował nabożeństwa, odbudowywał rzymskie bazyliki i kościoły, wspo­magał klasztory i wznosił nowe. Jedną z jego największych budowli była kaplica Zbawiciela i Naj­świętszej Maryi Panny w Bazylice św. Piotra.

Papież Grzegorz III, zagorzały zwolennik życia monastycznego, niemal obsesyjnie zwalczał homoseksualizm. Ogłosił to "występkiem tak odrażającym w oczach Boga, że miasta, gdzie mieszkają oddający się temu ludzie, będą skazane na zniszczenie przez ogień i grad kamieni". Nawiązywał przy tym do obrazowych opisów grzechu, przedstawionych przez historyka z I wieku, Filona z Aleksandrii, który powiadał:

"Ziemia Sodomitów pełna była niezliczonych niegodziwości, zwłaszcza tych płynących z obżarstwa i lubieżności... [Mieszkańcy] nie pomni na prawa natury oddawali się piciu mocnych trunków, spożywaniu wyszukanych potraw i zakazanym postaciom współżycia fizycznego. Nie tylko, wiedzeni szalonym pożądaniem kobiet, gwałcili małżonki swych sąsiadów, lecz także mężczyzna wchodził na mężczyzn niepomny na swą naturę i aktywny partner zaznawał przyjemności; a gdy próbowali spłodzić dzieci, odkrywali, że nie są w stanie dać, niczego poza jałowym nasieniem".

Rzecz jasna, problem polegał na tym, że homoseksualizm i inne formy występków były znacznie głębiej zakorzenione wśród duchowieństwa aniżeli w jakiejkolwiek innej warstwie społeczeństwa. W Niemczech św. Bonifacy stwierdził taką rozwiązłość biskupów i kapłanów, że błagał Grzegorza III, by ten nie przejmował się ich dolą.

Jednakże dla ochrony interesów Kościoła Grzegorz III został zmuszony do zawarcia paktu z królem Franków, Karolem "Młotem", który w zamian wykorzystywał zakony jako domy publiczne i spędzał wolny czas na deprawowaniu biskupów.

Zmarł w Rzymie, jego ciało złożono w Bazy­lice św. Piotra.

Kościół wspomina go 10 grudnia.


Żródła:

"Poczet papieży" - Michał Gryczyński

"Poczet papieży" - Jan Wierusz Kowalski.


"Życie seksualne papieży" - Nigel Cawthorne


Gregorius III w "Geneall" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


USTAWA z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. 1994 Nr 24 poz. 83 z późn. zmianami)

Bogdan Pietrzyk