Innocenty II
Gregorio Papareschi (urodzony w Rzymie, przed 1116 rokiem, zmarł w Rzymie, 24 września 1143 roku) herb Papież, Biskup Rzymu, Wikariusz Jezusa Chrystusa, Następca i Książe Apostolski, Najwyższy Biskup Kościoła, Patriarcha Świata od 14 lutego 1130 roku do 24 września 1143 roku. Zarówno kościelne, jak i polityczne rządy Innocentego II, przypadły na niespokojny czas. Pod koniec jego pontyfikatu rzymianie zbuntowali się przeciw świeckiej władzy papieża i utworzyli "republikę komunalną"; zajęli Kapitol, powołali niezależny senat, a władzę wykonawczą przekazali Arnoldowi z Brescii, bratu antypapieża Anakleta II. Pochodził z rodziny patrycjuszowskiej i był od 1116 roku kardynałem-diakonem kościoła św. Anioła oraz jednym z negocjatorów papieskich w Wormacji. W nocy 14 lutego 1130 roku po śmierci Honoriusza II został pospiesznie wybrany na jego następcę przez kanclerza America i kilkunastu młodszych kardynałów, którzy chcieli zapobiec osadzeniu na Tronie Piotrowym kandydata grupy "gregorianów" kardynałów starszych, pojmujących reformy w kategoriach dalszych zmagań z władzą świecką. O świcie został wprowadzony na Lateran. Zaledwie parę godzin później większość kardynałów wybrała na papieża Piotra Pierleone, który przyjął imię Anakleta II. W ciągu zaledwie kilku godzin wybrano, więc dwu papieży, stąd schizma, która utrzymała się przez wiele lat. Decydujące znaczenie miała postawa całego świata chrześcijańskiego wobec obu papieży. Anaklet II opanował Rzym oraz zawarł sojusz z księciem Normanów, Rogerem II, którego koronował na króla Sycylii, Apulii i Kalabrii. W tej sytuacji Innocenty II zbiegł do Francji. Dzięki Bernardowi z Clairvaux i kontaktom kręgami reformatorskimi zyskał akceptację w prawie całym świecie zachodnim. Rzucił anatemę na Anakleta II i współdziałając z Amerikiem oraz popierającymi go kardynałami kontynuował reformy w Kościele. Niejednoznaczne było stanowisko króla niemieckiego Lotara III. O uznanie zwrócił się do niego zarówno Anaklet, jak i Innocenty, zawiadamiając go o swym wyborze. Również biskupi hiszpańscy i król angielski pod wpływem Bernarda z Clairvaux uznali Innocentego. Na synodzie, który miał podjąć decyzję w tej kwestii, większość opowiedziała się za Innocentym; silnie na rzecz tego ostatniego zaangażował się arcybiskup Norbert z Magdeburga, przyjaciel Bernarda. Podczas osobistego spotkania Innocentego z Lotarem uzgodniono przybycie króla do Rzymu. Podczas spotkania z Lotarem III w Liege w marcu 1131 roku, Innocenty II otrzymał obietnicę powrotu do Rzymu, w zamian za koronę cesarską. Tymczasem jednak sytuacja w Italii bardzo się skomplikowała: Anaklet poważnie umocnił swą pozycję w Rzymie, poza tym mógł liczyć na pomoc Normanów i ich króla Rogera II. Gdy jednak wojska niemieckie zaczęły przebijać się na południe i sytuacja Rogera stawała się coraz trudniejsza Anaklet nawiązał kontakt z Lotarem. Natomiast jego gotowość, żeby decyzję co do podwójnego wyboru przekazać sądowi (którego wyrokowi chciał się poddać), spotkała się ze sprzeciwem Innocentego, który twierdził, że całe chrześcijaństwo wypowiedziało się po jego stronie i że w tej sytuacji nie można odwoływać się do żadnego sądu. Lotar wkroczył do Rzymu wraz z Innocentym, jednak Miasto Leona wraz z Zamkiem św. Anioła i bazyliką św. Piotra pozostawały w rękach Anakleta II. 3 czerwca 1133 roku Lotar III wkroczył do Rzymu. 4 czerwca 1133 Lotar (wraz z małżonką Richezą) został ukoronowany na cesarza w bazylice Laterańskiej. Kiedy wkrótce potem Lotar powrócił do Niemiec, Innocenty nie mógł już dłużej utrzymać się w Rzymie i schronił się w Pizie, gdzie na synodzie ekskomunikował Anakleta II i Rogera II. Cesarz ponownie najechał Italię, ale nie zdołał pokonać Rogera II ani zdobyć Wiecznego Miasta, a w drodze powrotnej do Niemiec 4 grudnia 1137 roku zmarł. Wkrótce umarł także antypapież (23 stycznia 1138 roku), zaś jego stronnicy wybrali Wiktora IV, który niebawem poddał się władzy Innocentego II. Odtąd mógł Innocenty rezydować na Luteranie, do którego powrócił 21 marca 1138 roku. Bernard z Clairvaux, który przez te wszystkie lata wiernie stał u boku papieża Innocentego, powrócił do swego klasztoru. Papież zwołał wtedy X Sobór Powszechny na Luteranie, zwany Soborem Laterański II, który unieważnił dekrety oraz święcenia Anakleta II i w ten sposób schizma została zakończona w kwietniu 1139 roku. Innocenty dążył także do politycznej eliminacji króla Rogera II. Wyruszył nawet na czele wojska przeciwko Rogerowi, został jednak sromotnie pobity i wzięty do niewoli. W zawartym po paru dniach pokoju papież musiał uznać żądania Rogera (musiał zdjąć z niego klątwę oraz uznać jego władzę w Apulii i na Sycylii). Poza tym jednak niepokoje w Rzymie trwały dalej: mieszkańcy zajęli Kapitol i wybrali senat, pragnąc przeprowadzić własne reformy. Spór papieża z królem Francji Ludwikiem VII o obsadę biskupstwa w Bourges zakończył się nałożeniem interdyktu. Popierany przede wszystkim przez Niemców papież ten w sposób widoczny sympatyzował z episkopatem niemieckim. Innocenty II uznał roszczenia metropolitów Magdeburga i podporządkował ich jurysdykcji polskie biskupstwa. Sprężyną tych niesprawiedliwych poczynań był św. Norbert, arcybiskup Magdeburga, który w 1131 roku uzyskał potwierdzenie przynależności do jego metropolii diecezji poznańskiej, a w 1133 roku pozostałych biskupstw polskich. Wkrótce jednak, ale już po śmierci Norberta, w wyniku cofnięcia przez Bolesława Krzywoustego poparcia dla antypapieża Anakleta II i porozumienia z cesarzem Lotarem III, arcybiskup gnieźnieński Jakub ze Żnina uzyskał od Innocentego II 7 lipca 1136 roku bullę protekcyjną potwierdzająca prawa metropolitarne. Podobne bulle protekcyjne otrzymały później biskupstwa wchodzące w skład prowincji. O tym, że stosunki z papieżem układały się pomyślnie, świadczy prośba wniesiona przez Bolesława Krzywoustego do Stolicy Apostolskiej o zatwierdzenie podziału kraju i sposobu dziedziczenia władzy. Zmarł w Rzymie, pochowano go w Bazylice św. Jana na Lateranie, a w 1308 roku jego ciało przeniesiono do kościoła S. Maria in Trastevere.USTAWA z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. 1994 Nr 24 poz. 83 z późn. zmianami)
Bogdan Pietrzyk