Święty Sylwester I (urdzony w Rzymie, w 285 roku, zmarł w Rzymie 31 grudnia 335 roku)

Syn Rufina z Rzymu i Justy.

Papież, Biskup Rzymu, Wikariusz Jezusa Chrystusa, Następca i Książe Apostolski, Najwyższy Biskup Kościoła, Patriarcha Świata od 31 stycznia 314 roku do 31 grudnia 335 roku.

Patron zwierząt domowych.

Urodził się w drugiej połowie III wieku w Rzymie. Jego ojciec zmarł wcześnie, a pobożna matka chciała, by wychował go uczony kapłan.

Nic nie wiadomo o jego dzieciństwie, młodości i wykształceniu.

Jego pontyfikat przypada na czas po ogłoszeniu edyktu mediolańskiego gwarantującego swobodę wyznania chrześcijanom. W Liber Pontificalis (VII-VIII wieku) i u Anastazego znajdujemy o nim niewiele więcej niż spis darowizn udzielonych Kościołowi przez Konstantyna Wielkiego.

U progu IV wieku mimo dotkliwych strat zadanych przez terror Dioklecjana, chrześcijaństwo było obok politeizmu grecko-rzmskiego najliczniejszą grupą wyznaniową na obszarze całego imperium.

W ramach swej polityki tolerancyjnej cesarz Konstantyn okazywał szczególne względy Kościołowi katolickiemu licząc, że episkopat cieszący się poparciem władzy świeckiej skłoni chrześcijan do lojalności wobec państwa. Nie było to łatwe zadanie, albowiem chrześcijaństwo, zjednoczone w okresie prześladowania, okazało się w nowych warunkach głęboko skłócone wewnętrznie.

W Afryce i Hiszpanii oraz w południowej Galii energicznie działali zwolennicy biskupa Donata (tzn. donatyści), który reprezentował stare tradycje rygoryzmu moralnego, głoszonego już wcześniej przez Hipolita i Nowacjana.

Powołany z rozkazu cesarskiego synod w Arles w 314 roku potępił donatystów, ale ich nie uspokoił. Mimo ostrych represji ze strony władz cesarskich przetrwali oni aż do V wieku. Jeszcze groźniejszy okazał się zatarg doktrynalny, który wybuchł na Wschodzie wokół osoby Jezusa Chrystusa.

Uczony proboszcz imieniem Ariusz głosił w Aleksandrii, że Chrystus, Syn Boży posiada taką samą, ale nie tę samą naturę boską co jego Ojciec. W poglądach swoich nawiązywał do tradycji doktrynalnej biskupów Azji Mniejszej. Poglądy jego potępił biskup Aleksandrii. Wkrótce sprawa się zaogniła do tego stopnia, że cesarz Konstantyn zwołał do Nicei (koło Bizancjum) pierwsze ogólne zgromadzenie episkopatu, sobór powszechny) celem podjęcia stosownych uchwał w 325 roku.

Sobór uznał, że Jezus jest "współistotnym" Bogu Ojcu. Uchwała soborowa nie zamknęła jednak sporu z arianami, których wpływy rozszerzyły się wkrótce w wielu regionach wschodniego chrześcijaństwa.

Brak dokładnych danych o stanowisku zajętym przez Sylwestra w obu sprawach. Na synodzie zwołanym w styczniu 314 roku (być może jeszcze przez biskupa Milcjadesa) w sprawie donatystów zajęto stanowisko kompromisowe. W synodzie w Arles ani później w soborze nicejskim Sylwester nie uczestniczył. Na oba te zgromadzenia Kościół rzymski wysłał tylko swoich przedstawicieli.

W 330 roku cesarz Konstantyn podniósł Bizancjum do rangi miasta rezydencjalnego, nazwanego odtąd ku jego czci Konstantynopolem. Wydarzenie to miało ważne następstwa w dalszych losach chrześcijaństwa.

Kompensacją dla rzymskiej gminy chrześcijańskiej było wybudowanie przez cesarza kilku bazylik w Wiecznym Mieście, między innymi św. Piotra na Wzgórzu Watykańskim a 18 listopada 326 roku dokonanie przez papieża uroczystej konsekracji; św. Pawła za murami i św. Jana w 324 roku przy pałacu laterańskim, który stał się siedzibą biskupa rzymskiego.

Z fundacjami kościelnymi wiązały się bogate darowizny w złocie i nieruchomościach. Natomiast dziś wiadomo, że fałszerstwem jest rzekomy dokument (tzw. donacja Konstantyna), na mocy którego cesarz ofiarował papieżowi Sylwestrowi i jego następcom władzę cesarską nad Rzymem, nad Italią i całym Zachodem. "Donacja Konstantyna" została sporządzona w połowie VIII wieku i włączona do zbiorów prawa kościelnego. Ten fikcyjny dokument odegrał w średniowieczu wielką rolę w roszczeniach papiestwa do władzy politycznej.

Wokół papieża Sylwestra powstały w średniowieczu liczne legendy hagiograficzne. W rzeczywistości 21-letni pontyfikat tego papieża, który działał w cieniu cesarza Konstantyna, nie zostawił w źródłach historycznych prawie żadnego śladu. Dziś jego imię wiąże się jedynie z pożegnaniem starego roku (noc sylwestrowa) i orderem papieskim jego imienia. Wiele legend z nim związanych okazało się nieprawdziwych, np. ta o ochrzczeniu przez niego Konstantyna Wielkiego - władcę na łożu śmierci ochrzcił Euzebiusz z Cezarei.

Zmarł w Rzymie i został pochowany na cmentarzu św. Pryscylli przy Via Salaria. W VII wieku wybudowano tam bazylikę ku jego czci. Obecnie część relikwii świętego znajduje się w kościele parafialnym w Nonantola - 11 km od Modeny.

W Kościele katolickim jego święto obchodzone jest 31 grudnia. W Kościele prawosławnym zaś 2 stycznia, co wg naszego kalendarza przypada na 15 stycznia.


Żródła:

"Poczet papieży" - Michał Gryczyński

"Poczet papieży" - Jan Wierusz Kowalski


Silvester I w "Geneall" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


USTAWA z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. 1994 Nr 24 poz. 83 z późn. zmianami)

Bogdan Pietrzyk